1. Geneza i charakter polskiej demonologii ludowej

W systemie dawnych wierzeń słowiańskich istotną rolę odgrywała demonologia. Niektórzy nawet badacze są zdania, iż religia słowiańska wyłącznie poruszała się w sferze bóstw o charakterze demonicznym. Cały ten krąg dawnych wierzeń stanowił w kulturze duchowej ludu polskiego podstawowy człon dla nowo tworzonych ludowych wyobrażeń demonicznych; zasadniczo różnych od chrześcijańskich. Ukształtowanie się specyficznego modelu demonologii ludowej miało bowiem dość ścisły związek z faktem wkroczenia chrześcijaństwa na ziemie polskie. Procesy chrystianizacji ziem polskich, podobnie jak to miało miejsce w przypadku innych ludów słowiańskich, realizowane były z jednej strony przez zwalczanie dawnych wierzeń, a z drugiej strony przez stopniową asymilację niektórych ich wątków przez chrześcijaństwo. Postacie dawnych bóstw i demonów zaczęto więc utożsamiać z istotami diabelskimi. Za pomocą tego zabiegu dążono przede wszystkim do deprecjonowania dawnych wierzeń oraz do spopularyzowania wśród ludu zasad chrześcijańskiej wiary w piekło i moce szatańskie. W wiekach późniejszych analogiczne tendencje ujawniły się w wierzeniach ludowych, czego wyrazem stało się następnie włączenie postaci chrześcijańskiego diabła do kręgu ludowych wyobrażeń demonicznych.